Janusz Kawalec

Ruch korporacyjny we współczesnej Polsce

Próba odrodzenia (część 2)

Kolejna próba odrodzenia ruchu korporacyjnego w Warszawie to rok 1992, kiedy to grupa znajomych z różnych wydziałów i uczelni poszukiwała organizacji, która umożliwiłaby im rzetelną pracę samowychowawczą w oparciu o uczucia koleżeństwa i przyjaźni. Przegląd różnych organizacji studenckich natchnął ich myślą, że najwłaściwszą formą działania będzie korporacja. Na znak łączności z tradycją przyjęli nazwę 'Polonia’, nawiązując do historii pierwszej polskiej korporacji.(l6) Działalność rozpoczęto w październiku 1992 r. bez porozumienia z filistrami. Nie używano dekli, a tylko czapki studenckie z tarczą trójkolorową w barwach korporacji. Korporacja została zarejestrowana sądownie w oparciu o statut NZS, jednak w swojej działalności stosowała inny, oparty o przedwojenny Statut Organiczny.(17)

W statucie korporacji cele jej działania zostały określone następująco: kształcenie i doskonalenie charakteru i umysłu oraz wyrobienia obywatelskiego, przestrzeganie wśród członków odpowiedniego postępowania zgodnego z narodowymi i etycznymi zasadami, podtrzymywanie ścisłych stosunków towarzyskich, rozwijanie braterstwa koleżeńskiego i sił fizycznych. W komentarzu do tego artykułu stwierdzono, że korporacja jest ’ideowo-wychowawczym stowarzyszeniem patriotów polskich ’, rozumiejąc pod tym znaczeniem wszystkich, którzy: ’1. stoją na gruncie państwowości polskiej, 2. pracują dla dobra narodu polskiego, 3. czynem dowiedli, iż gotowi są oddać krew i życie za ojczyznę, 4. uznają wartości katolickiego magisterium za podstawę ładu społecznego’. Na zakończenie stwierdzono kategorycznie: ’ludzie innych przekonań do korporacji należeć nie mogą ’.(18)

Członkowie dzielili się na kandydatów i członków zwyczajnych. Kandydatem korporacji mógł być tylko Polak, który złożył podanie z życiorysem i został wprowadzony przez 3 osoby. By zostać członkiem musiał być zaproponowany przez 3 członków i przyjęty większością 2/3 głosów obecnych na posiedzeniu Koła.(19) Organami korporacji były: Koło, Ogólne Zebranie, Komisja Rewizyjna i Sąd. Najwyższym organem stowarzyszenia było Koło, do którego należeli wszyscy członkowie zwyczajni. W skład jego kompetencji wchodziło: wybór prezydium (prezes, wiceprezes, sekretarz), gospodarza, sekretarza, bibliotekarza, kronikarza, członków Sądu, Komisji Rewizyjnej, przyjmowanie kandydatów i członków, zmiana statutu oraz załatwianie wszelkich spraw korporacji. W Ogólnym Zebraniu brali udział wszyscy członkowie. Do jego kompetencji należało uchwalenie budżetu i wysokości składki. Komisja Rewizyjna składała się z 3 osób i czuwała nad prawidłowością gospodarki finansowej korporacji, a Sąd stał na straży statutu.(20)

Korporacja 'Polonia’ podjęła ożywioną działalność. W grudniu 1992 r. brała udział w demonstracji antyaborcyjnej pod Sejmem, w maju 1993 r. zorganizowała kiermasz książki prawicowej na Uniwersytecie Warszawskim, regularnie rozprowadzała prasę prawicową. Na jesieni 1993 r. w korporacji zaczął narastać wewnętrzny kryzys wynikły z braku wyraźnego oblicza ideowego, niezgody co do form dalszego działania oraz przypadkowego doboru osób. Efektem było rozbicie korporacji na dwie niechętne sobie grupy, które w grudniu 1993 r. przyjęły deklarację o 'rozwodzie’. Część członków miała powołać nową korporację o starej nazwie, a część całkowicie nową korporację. W efekcie 'Polonia’ przestała istnieć, a część z osób, które miały zostać przy starej nazwie zasiliło szeregi 'Sarmatii’.(21) W sumie przez 'Polonię’ przewinęło się około 25 osób.

Pozostała część, mimo pewnego rozczarowania, postanowiła działać dalej. Od stycznia 1994 r. rozpoczęli regularne spotkania, najpierw w grupie 8-osobowej, potem tylko w siedmiu. Organizowali wykłady naukowe i spotkania omawiające bieżącą sytuację Polski. Pomysł stworzenia nowej korporacji pod nazwą 'Magna Natio’ został odrzucony. Wówczas powstała myśl wskrzeszenia przedwojennej organizacji, której historia i tradycja wskazywałaby na jej narodową i katolicką orientację. D. Pater zaproponował korporację 'Aquilonia’. W tym celu nawiązano kontakty z filistrami przedwojennej 'Aquilonii’, którzy z zadowoleniem podjęli tę inicjatywę. Zadania przygotowania kandydatów do stanu barwiarskiego podjął się filister S. Komorowski. Po przeszkoleniu dnia 5.11.1994 r. odbył się komersz reaktywacyjny, na którym 7 kandydatów otrzymało barwy.(22)

W tym czasie podjęto także prace nad statutem, jednak korporacji nie można było zarejestrować, dopóki liczba członków nie osią gnie 15. Korporacja działała więc w oparciu o tymczasowy regulamin spotkań i Statut Organiczny, a także przedwojenną deklarację ideową, którą po dyskusji przyjęto bez poprawek. Korporacja została zarejestrowana dopiero 27.11.1997 r., kiedy liczba członków sięgnęła 15 osób.(23)

Statut stwierdza, że jest ona ’stowarzyszeniem ideowo-wychowawczym polskiej młodzieży akademickiej, mającym na celu przez współpracę w ścisłym gronie kolegów – przyjaciół przygotowanie swych członków do pracy obywatelskiej dla dobra ojczyzny ’. Dalej jest napisane, że korporacja jest ’stowarzyszeniem apartyjnym, opartym na zasadach etyki katolickiej i tradycji narodowej ’. Cele swoje osiąga przez: wyrabianie poszanowania prawa, karności, honoru, odpowiedzialności za słowa i czyny, umiejętności uczestniczenia w dyskusji, organizowanie wykładów, dyskusji, spotkań towarzyskich, utrzymywanie kontaktów z innymi korporacjami, uczestniczenie w obchodach świąt kościelnych, narodowych i akademickich oraz organizowanie zajęć sportowych.(24)

Członkiem korporacji 'Aquilonia’ może zostać osoba narodowości polskiej, wyznania rzymsko-katolickiego, nieposzlakowanej czci, która złoży podanie opatrzone podpisem co najmniej dwóch barwiarzy i która zostanie zaakceptowana przez Koło korporacji. Członkowie dzielą się na czynnych (fuksów i barwiarzy) oraz filistrów (rzeczywistych i honorowych). Aby zostać barwiarzem należy zdać egzamin ze znajomości statutu, regulaminów oraz tematyki ogólnokorporacyjnej. Po zdaniu egzaminu Koło musi wyrazić jednomyślną zgodę na przyjęcie nowej osoby do swego grona, a ta musi jeszcze złożyć przyrzeczenie.(25)

Najwyższą władzą korporacji jest Koło, w skład którego wchodzą wszyscy barwiarze. Pełni ono funkcję walnego zebrania i uchwala budżet, program pracy, regulaminy, wybiera członków Prezydium, Komisji Rewizyjnej i Sądu Korporacyjnego oraz nadaje godność barwiarza i filistra. Prezydium kieruje bieżącą pracą korporacji. Składa się z prezesa, wiceprezesa, sekretarza i oldermana. Sąd składa się z 3 członków i rozpatruje wszystkie sprawy o złamanie statutu lub regulaminów oraz rozstrzyga spory między członkami korporacji. Komisja Rewizyjna jest organem kontroli wewnętrznej. Składa się z przewodniczącego i 2 członków wybranych spośród tych, którzy nie są członkami prezydium. Oprócz tego istnieje Koło Filistrów, w skład którego wchodzą wszyscy filistrzy.(26)

W swojej deklaracji ideowej korporacja stwierdza, że ’na czoło swych ideałów wysuwa pojęcie Narodu, będącego zaszczepienia przez Boga w duszę ludzką skłonności społecznej najdoskonalszym wyrazem i służbę Narodowi za powinność najwyższą, a dobro jego za probierz wartości każdego w życiu zbiorowym uznaje’. Jednocześnie ’wszelka z Jego potrzeby wynikająca ofiara, poświęcenie wszelkie na jego ołtarzu składane, jest obowiązkiem Aquilona i Aquilonii’. W tym celu korporacja rozwija w każdym swym członku ’żywe poczucie solidarności z tymi wszystkimi, którzy z nim społem do jednych celów dążą’, 'wyrabia w nim poczucie obowiązku, (…) przyucza go do karności i posłuszeństwa, (…) budzi w nim uczynność i miłość do swych comiltonów ’. Cała zaś praca korporacyjna zmierza do ’zapewnienia w Polsce zwycięstwa i panowania idea narodowej ’.(27)

W swej działalności korporacja skupia się głównie na działalności wewnętrznej, na zewnątrz występuje tylko z okazji świąt 3 maja i 11 listopada oraz na inaugurację roku akademickiego. Od 1994 roku do 'Aquilonii’ przyjęto 13 osób, a wraz z kandydatami nieprzyjętymi przewinęło się przez nią około 25 osób. Jej kwatera znajduje się przy ulicy Górnośląskiej 7. Na czele 'Aquilonii’ stoi P. Przygoda.(28)

PRZYPISY:

16. Daniel Pater, Odrodzenie konwentu, relacja pisemna z 1998 roku w posiadaniu autora.

17. Relacja udzielona autorowi przez K. Tyszkę (byłego prezesa korporacji) s.121. 14.11.1998 roku.

18. Statut Korporacji Akademickiej 'Polonia’, przekazany autorowi przez D. Patera, art.6, komentarz.

19. Ibidem, art.8-10.

20. Ibidem, art.18-35.

21. Relacja K. Tyszki.

22. D. Pater, op. cit.

23. Relacja K. Tyszki.

24. Statut KA 'Aquilonia’, art.9-10.

25. Ibidem, art. l1-13.

26. Ibidem, art. 29-54.

27. Deklaracja ideowa korporacji 'Aquilonia’ przekazana autorowi przez K. Tyszkę.

28. Relacja K. Tyszki