I. Panteizm, naturalizm i absolutny racjonalizm

1. Nie istnieje żaden najwyższy, najmądrzejszy i w pełni sprawujący swą opatrzność byt Boski (Numen divinum) różniący się od całego świata. Bóg jest tym samym co cała natura rzeczy (rerum natura), a przeto podlega zmianom. Bóg też rzeczywiście istnieje w człowieku i w świecie, wszystko jest Bogiem i ma samą substancję Boga. Jedną i tą samą rzeczą jest świat i Bóg, a zatem duch i materia, konieczność i wolność, prawda i fałsz, dobro i zło, sprawiedliwość i niesprawiedliwość są tym samym.

2. Należy zaprzeczyć, że Bóg podejmuje jakiekolwiek działanie (actio) w stosunku do ludzi i do świata.

3. Rozum ludzki (humana ratio), nie biorąc zupełnie pod uwagę Boga, jest jedynym sędzią wyrokującym o dobru i złu, prawdzie i fałszu, sam dla siebie jest prawem i dzięki swym naturalnym siłom jest w stanie zatroszczyć się o dobro poszczególnych ludzi i wszystkich narodów.

4. Wszystkie prawdy religijne wypływają z przyrodzonej rozumowi ludzkiemu siły; stąd rozum jest główną normą dzięki której człowiek może i powinien osiągnąć znajomość wszystkich prawd jakiegokolwiek rodzaju.

5. Objawienie Boże jest niedoskonałe i dlatego podlega ustawicznemu i nieokreślonemu rozwojowi, który odpowiada rozwojowi ludzkiego rozumu.

6. Wiara Chrześcijańska sprzeciwia się rozumowi ludzkiemu; a objawienie Boże nie tylko że nie pomaga, ale nawet szkodzi doskonaleniu się człowieka.

7. Proroctwa i cuda przedstawione i opisane w Piśmie świętym są wymysłem poetów, zaś tajemnice wiary chrześcijańskiej są całościowym zestawieniem badań filozoficznych. W księgach Starego i Nowego Testamentu zawarte są zmyślone wątki, a sam Jezus Chrystus jest taką fikcją legendarną (mythica fictio).

II. Racjonalizm umiarkowany

8. Ponieważ rozum ludzki należy postawić na równi z religią, przeto nauki teologiczne powinny być traktowane tak jak filozoficzne.

9. Wszystkie bez różnicy dogmaty religii chrześcijańskiej są przedmiotem naturalnej wiedzy bądź filozofii i ludzki rozum, wykształcony jedynie w naukach historycznych według swych naturalnych sił i zasad, może dojść do prawdziwej wiedzy o wszystkich, nawet pełnych tajemnicy dogmatach, byleby tylko te dogmaty były poddane rozumowi jako przedmiot jego badań.

10. Ponieważ czym innym jest filozof, a czym innym filozofia, ma on prawo i obowiązek poddania się autorytetowi, który uzna za prawdziwy. Filozofia natomiast ani nie może, ani nie powinna poddawać się jakiemukolwiek autorytetowi.

11. Kościół nie tylko nie powinien występować przeciwko filozofii, ale nawet powinien tolerować błędy przez nią popełniane i pozostawić jej czas, aby sama się poprawiła.

12. Dekrety Stolicy Apostolskiej i Kongregacji Rzymskich przeszkadzają swobodnemu postępowi nauki.

13. Metoda i zasady, w oparciu o które doktorzy scholastyczni kształtowali teologię, całkiem nie odpowiadają potrzebom naszych czasów i postępowi nauki.

14. Filozofią należy się zajmować bez uwzględniania jakiegokolwiek Objawienia nadprzyrodzonego.

III. Indyferentyzm, latitudynaryzm

15. Każdy człowiek ma prawo taką sobie wybierać religię i wyznawać, jaką wiedziony światłem rozumu uznał za prawdziwą.

16. Ludzie, praktykując jakąkolwiek religię, mogą odnaleźć drogę wiecznego zbawienia i je osiągnąć.

17. Przynajmniej należy żywić zasadną nadzieję w wieczne zbawienie tych wszystkich, którzy w żaden sposób nie należą (neguaguam versantur) do prawdziwego Kościoła Chrystusowego.

18. Protestantyzm nie jest niczym innym jak tylko odmienną formą tej samej prawdziwej religii chrześcijańskiej i wyznając jego zasady można tak samo podobać się Bogu jak należąc do Kościoła katolickiego.

IV. Socjalizm, komunizm, tajne stowarzyszenia, towarzystwa biblijne, liberalne stowarzyszenia duchowych

Tego rodzaju zgubne doktryny bywały często potępiane i w najostrzejszych słowach w encyklice ’Qui pluribus’ z dnia 9 listopada 1846 roku, w przemówieniu ’Quibus quantisque’ z dnia 20 kwietnia 1849 roku, w encyklice ’Noscitis et nobiscum’ z dnia 8 grudnia 1849 roku, w przemówieniu ’Singulari quadam’ z dnia 9 grudnia 1854 roku, w encyklice ’Quanto conficiamur moerore’ z dnia 10 sierpnia 1863 roku.

V. Błędy dotyczące Kościoła i jego praw

19. Kościół nie jest prawdziwą (vera) i doskonałą (perfecta) oraz całkowicie wolną (plane libera) społecznością (societas), ani nie posiada swoich własnych i stałych praw udzielonych mu przez jego Boskiego Założyciela, ale do władzy świeckiej należy określanie praw i granic działalności Kościoła, w których może z tych praw korzystać.

20. Władza kościelna nie powinna wykonywać swoich postanowień bez zgody i pozwolenia władzy świeckiej.

21. Kościół nie ma władzy dogmatycznego orzekania (dogmatice definindi), że jedynie prawdziwą religią (unice veram religionem) jest religia Kościoła katolickiego.

22. Zobowiązanie, które dotyczy katolickich nauczycieli i pisarzy, ogranicza się tylko do tego, co odnosi się do nieomylnego osądu Kościoła, jak na przykład do dogmatów, w które wszyscy wierzyć powinni.

23. Biskupi Rzymscy i Sobory powszechne wykroczyły poza granice swej władzy, domagały się dla siebie praw władców i nadto pobłądziły w określaniu spraw wiary oraz obyczajów

24. Kościół nie ma władzy stosowania siły, a także wykonywania jakiejkolwiek władzy świeckiej czy to pośredniej czy bezpośredniej.

25. Oprócz władzy przysługującej biskupom istnieje także inna władza, świecka, wyraźnie bądź milcząco przyznana Kościołowi przez władzę cywilną, a przeto może być ona odwołana przez władzę cywilną, kiedy tylko ona uzna to za stosowne.

26. Kościół nie posiada przyrodzonego i należnego mu prawa nabywania i posiadania.

27. Święci słudzy Kościoła i Biskup Rzymski winni być w ogóle odsunięci od władzy i pieczy nad dobrami doczesnymi.

28. Biskupom bez pozwolenia władzy świeckiej nie wolno ogłaszać nawet listów apostolskich.

29. Łaski udzielone przez Biskupa Rzymskiego winny być uważane za nieważne, jeżeli nie zostały otrzymane za pośrednictwem władzy świeckiej.

30. Immunitet Kościoła i osób duchownych bierze swój początek z prawa cywilnego.

31. Sądownictwo kościelne (ecclesiasticum forum) dla rozpatrywania spraw duchownych (czy to cywilnych, czy karnych) w ogóle powinno być skasowane, także bez zwracania się do Stolicy Apostolskiej i nawet wbrew jej sprzeciwowi.

32. Bez jakiegokolwiek pogwałcenia prawa naturalnego i zasad sprawiedliwości może być odwołany osobisty immunitet, na mocy której duchowni są zwolnieni z powinności odbywania służby wojskowej. Tego zaś odwołania domaga się postęp w sprawach państwowych, zwłaszcza w społeczności charakteryzującej się liberalną formą rządów

33. Nie tylko z kościelną jurysdykcją związane jest, na mocy własnego i przyrodzonego prawa, formułowanie doktryn teologicznych.

34. Nauczanie tych, co porównują Biskupa Rzymskiego z władcą swobodnie i bez ograniczeń działającym w całym Kościele, jest nauczaniem, które dominowało w średniowieczu.

35. Nic nie stoi na przeszkodzie, by na mocy dekretu jakiegoś soboru powszechnego albo postanowienia ogółu narodów, najwyższa władza kościelna była przeniesiona z Biskupa Rzymskiego na jakiegoś innego Biskupa i z miasta Rzymu do jakiegoś innego miasta.

36. Rozstrzygnięcia soborów narodowych nie podlegają żadnej dyskusji, a administracja cywilna może domagać się wykonania ich postanowień aż do granic przez nie wytyczonych.

37. Mogą być ustanawiane Kościoły narodowe całkowicie niezależne od władzy Biskupa Rzymskiego i zupełnie odłączone.

38. Do podziału Kościoła na Wschodni i Zachodni przyczyniła się zbytnia samowola Biskupów Rzymskich.