Próba odrodzenia (część 6)

Wrocławska korporacja 'Magna Polonia Wratislaviensis’ powstała w nieco odmiennych warunkach niż warszawskie czy poznańska. Przede wszystkim była to korporacja całkiem nowa, nie będąca reaktywacją istniejącej wcześniej. Po drugie powstała bez kontaktu z filistrami, tylko samorzutnie. Po trzecie wreszcie zaistniała w mieście, w którym nie było tradycji działania polskich korporacji. Grupę inicjatywną stworzyli głównie studenci historii ówcześnie III i IV roku, którzy wcześniej działali jako Ruch Młodych związany z ZChN. Faktem znajomości historii należy tłumaczyć sięgnięcie do dawnych, przedwojennych tradycji. Znaleźli oni w zbiorach Zakładu Narodowego im. Ossolińskich materiały o dawnych korporacjach. W oparciu o nie postanowili utworzyć własną korporację. Zebranie założycielskie odbyło się 14.01.1993 r. w sali Instytutu Historii Uniwersytetu Wrocławskiego w obecności 14 osób. Przyjęto na nim projekt statutu, powołano zarząd tymczasowy i przyjęto plan działania. Do sądu wojewódzkiego we Wrocławiu został złożony wniosek o rejestrację, który po pewnych perturbacjach związanych z koniecznością wyjaśnienia sądowi terminów łacińskich użytych w statucie został przyjęty i korporacja została zarejestrowana 29.04.1993 r.(52)

Statut korporacji 'Magna Polonia Wratislaviensis’ stwierdza, że jej celem jest ’wychowanie swych członków na dobrych, uczciwych i patriotycznych Polaków i przygotowanie ich przez współpracę w ścisłym gronie kolegów – przyjaciół do pracy dla dobra Ojczyzny, w myśl dewizy korporacyjnej Omnia pro Polonia’. Celem natomiast każdego korporanta winna być ’praca dla Polski, Jej wielkości i potęgi’, zaś 'dobro Narodu i Państwa jest dla niego najważniejszym prawem, miarą wartości moralnej i drogowskazem postępowania’. Dalej statut stwierdza, że w korporacji ’panuje duch łączności braterskiej’, a żaden korporant ’nie może wynosić się ponad innych z powodu swego urodzenia, majątku, stanowiska lub tytułu. Każdy Polak jest dla niego bratem ’.(53)

Cele stawiane w statucie mają być realizowane poprzez wyrabianie solidarności i obowiązkowości. Statut mówi także o kształtowaniu poczucia honoru i zasad postępowania etycznego oraz odpowiedzialności za swe słowa i czyny. Szczególną uwagę zwraca na uzupełnianie wykształcenia w zakresie historii i kultury polskiej poprzez wzajemną pomoc naukową, wygłaszanie referatów, prowadzenie własnej biblioteki i urządzanie zebrań naukowych. Krzewienie przyjaźni i łączności braterskiej ma się dokonywać poprzez urządzanie komerszów, wieczorków towarzyskich, lekcji tańca, bali i wycieczek. Statut zwraca także uwagę na rozwój fizyczny członków, który ma się odbywać poprzez urządzanie imprez sportowych.(54)

Członkiem korporacji może zostać ’każdy student wyższej uczelni wrocławskiej, pod względem honoru nieskazitelny, narodowości polskiej’, którego Rada przyjmie większością głosów. Dzielą się oni na aż 4 kategorie, a nie 3, jak w innych korporacjach. Są to członkowie bierni kandydujący (giermkowie), członkowie bierni z barwami (barwiarze), członkowie czynni (rycerze) oraz filistrowie. Każdy nowowstępujący obiera sobie powiernika spośród rycerzy, który dba o jego kształcenie korporacyjne. Po zapoznaniu się z tradycjami i ceremoniałem korporacyjnym giermek zostaje barwiarzem. Aby z barwiarza zostać rycerzem musi przygotować i wygłosić co najmniej jeden referat oraz darować 2 książki bibliotece konwentowej. Przyjęcie na rycerza następuje drogą tajnego głosowania większością 2/3 głosów wszystkich członków Rady. Oficjalne pasowanie na rycerza następuje na uroczystym komerszu zgodnie z obowiązującym ceremoniałem.(55)

Najwyższą władzą korporacji jest Konwent, czyli zgromadzenie wszystkich czynnych członków. Władzę wykonawczą sprawuje Rada, która składa się z 9 osób. Są nimi: prezes, wiceprezes, kanclerz, starosta, gospodarz, skarbnik, bibliotekarz, magister cantandi i magister paucandi. Członków Rady wybiera się większością 2/3 głosów obecnych na Konwencie. Oprócz Rady wybiera się Sąd Konwentowy (5 osób), Komisję Rewizyjną (5 osób) i Komisję Naukową (starosta + 4 osoby). Sąd rozstrzyga wszelkie spory między członkami korporacji. Komisja Rewizyjna dba o poprawność polityki finansowej stowarzyszenia, a Komisja Naukowa zajmuje się podnoszeniem poziomu umysłowego członków oraz zakupem książek do biblioteki.(56)

Korporacja 'Magna Polonia Wratislaviensis’ bardzo aktywnie rozpoczęła swoją działalność. Brała udział w organizacji Kongresu Prawicy Na Dolnym Śląsku 1.05.1993 r., manifestacji 'Śląsk zawsze polski’ 11.11.1993 r. oraz konferencjach 'O wielką i silną Polskę’ 11.11.1994 i 1995 roku. Zorganizowała takie pokaz dwóch filmów dla studentów w akademiku 'Dwudziestolatka’ – jeden o zagrożeniach związanych z New Age, a drugi p.t. 'Cienie niedokończonej przeszłości’ o działalności MSW w PRL-u. Przeprowadziła także dwa odczyty: doc. J. Chodorowskiego 'Zjednoczenie Europy – nadzieje i obawy’ i W. Szpatowicza, prezesa oddziału dolnośląskiego Związku Żołnierzy NSZ – 'ON-R w latach 1934-1939′. Po niezwykle aktywnym w dokonania semestrze-letnim 1993 r. następne lata przyniosły pewną stagnację i skupienie się głównie na pracy wychowawczej wewnątrz korporacji.(57) Obecnie liczy ona 16 członków, a w czasie jej działania przewinęło się przez nią prawie 30 osób. Na jej czele stoi J. Kawalec.

Na wiosnę 1998 r. rozpoczęto prace nad reaktywacją korporacji 'Corolla’ w Krakowie oraz nad utworzeniem korporacji 'Polonia Gedanensis’ w Gdańsku. Obecnie są one w fazie tworzenia statutów i gromadzenia członków. Kiedy powstaną oficjalnie liczba środowisk akademickich, w których działa ruch korporacyjny, wzrośnie do 5.

Od momentu, gdy zaczęło funkcjonować już kilka korporacji, rozpoczęto starania o powołanie wspólnej reprezentacji na wzór przedwojennego Związku Polskich Korporacji Akademickich. Z inicjatywy 'Lechii’ i 'Sarmatii’ 17.06.1995 r. przed komerszem rocznicowym 75-lecia 'Lechii’ spotkali się przedstawiciele czynnych korporacji. Uchwalono tekst statutu związku i wybrano komitet organizacyjny.(58) Jednakże starania te nie zakończyły się sukcesem wobec sprzeciwu 'Arkonii’, która nie zgodziła się na to, aby uchwały związku podjęte kwalifikowaną większością głosów były obowiązujące dla wszystkich korporacji, a domagała się prawa veta. To wstrzymało prace. Nowym impulsem stało się powołanie w Warszawie w 1997 r. Koła Prezesów Warszawskich Korporacji, które nieformalnie działało od 1995 r. organizując wspólne obchody 3 maja.(59) W efekcie długotrwałych rozmów doszło do kompromisu i wprowadzenia prawa veta do statutu. W związku z tym 21.11.1998 r. w siedzibie korporacji 'Sarmatia’ doszło do podpisania aktu założycielskiego Związku Polskich Korporacji Akademickich.(60) Obecnie trwają prace nad rejestracją sądową związku oraz przeprowadzeniem zjazdu reaktywacyjnego.

W chwili obecnej działa 7 korporacji akademickich w 3 ośrodkach, a trwają prace nad powstaniem dwóch kolejnych. W sumie w działalność korporacyjną jest zaangażowanych 150 do 200 osób, głównie z kierunków humanistycznych (historia, prawo, nauki polityczne). Nie jest to wiele. Fakt ten należy tłumaczyć z jednej strony programową elitarnością (wysokie wymagania stawiane kandydatom, zasada przyjmowania za zgodą większości członków, obowiązek zdania egzaminu) oraz koniecznością ograniczenia liczby członków tak, aby wszyscy mogli się dobrze poznać, a z drugiej nikłym zainteresowaniem młodzieży akademickiej działalnością wykraczającą poza naukę. Także ceremoniały i zwyczaje korporacyjne mogą nie znajdywać i nie znajdują zrozumienia. Podobnie nawiązywanie wprost do ideologii narodowej lat trzydziestych nie znajduje odzewu, ponieważ zmieniła się sytuacja młodzieży, jak i całego państwa. Stawia to przed ruchem korporacyjnym konieczność refleksji nad formami dalszego działania, o ile nie ma on się ograniczyć do nielicznych grupek kultywujących dawno przebrzmiałe idee.

PRZYPISY:

52. Relacja udzielona autorowi przez R. Michalika (starostę korporacji) 8.11.1998 roku.

53. Statut Korporacji Akademickiej 'Magna Polonia Wratislaviensis’, zarejestrowany w 1993 roku, w posiadaniu autora, art. 4-5.

54. Ibidem, art.7.

55. Ibidem, art. 9-21.

56. Ibidem, art.34-80.

57. Relacja R Michalika.

58. Komunikat o pracach zmierzających do odrodzenia ZPKA, w: PKA z.10, s.121

59. Zob. '3 Maja przed Świątynią Opatrzności’, 'Audytorium’ z 17.05.1995, nr 11 (32)

60. Relacja udzielona autorowi przez A. Olszewskiego i P. Dybałę 28.11.1998 roku